Vakum kelimesinin etimolojik kökeni itibariye Latince olan Vacuus kelimesinden gelmektedir. Vacuus boşluk demektir. Hava basıncının çevresini saran atmosfer basıncından daha alçak olan alanları tanımlar. Atmosfer basıncı yeryüzünü kuşatan hava dalgasının cisimler üzerinde var olan alana yönelik etkisini ifade eder. Atmosfer basıncını ölçen alete ise barometre deniz. Basınç değerine barometrik basınç adı verilir. Atmosfer basıncının doğrudan doğruya vücutlarımıza etkisi de vardır. Nihai olarak atmosfer basıncından gündelik yaşantımızda etkilenmesek bile ki vücudumuzun yapısı gereği bu basınç ile uyumluyuzdur, uçak yolculuğu veya denize dalış gibi durumlarda vücudumuzda atmosferik basıncın etkileri görülmektedir.

Vakum ne işe yarar?

Vakum çok çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Bu kadar geniş yelpazede kullanılmasının başlıca sebebi moleküler düzeyde hassasiyete ihtiyaç duyulmasıdır. Moleküler düzeyde hassasiyet vakumun sağladığı etkinliği ifade eder. Vakum doğrudan doğruya bir alanda atmosferik basınçtan daha az basınca sahip bir alan yaratarak bu alanında muhtemel olan moleküler parçacık etkileşimleri veya dışarıdan gelebilecek mikro parçacık geçiçkenliğini minimum düzeye indirmeye yarar. Moleküler düzeyde hareketliliğin ve geçişkenliğin minumum düzeyde olması hassasiyet gerektiren alanlarda koruma sağlar.

Vakum’un ortaya çıkışı

İtalyan fizikçi ve matematikçi olan Evangelista Torricelli tarafından bulunan ilk vakum laboratuvar ortamında geliştirilmiştir. Evangelista Torricelli’nin en ünlü icadı olan civalı barometreyi 1643’de bir metrelik uzunlukta, ucu kapalı ve içi civa dolu bir boru ortaya koydu. Boru dikey şekilde leğene yerleştirildiğinde borunun içindeki civa seviyesi 76 cm’e kadar indi ve Torricelli Vakumu olarak adlandırılan boşluk ortaya çıkmış oldu. Bu tarihteki ilk barometre olmakla beraber Evangelista Torricelli’nin en önemli icadıdır.

Vakum’un kullanılma alanları

Geniş yelpazede kullanılmasına ihtiyaç duyulan vakum sistemi birbiriyle ilintili veya ilintisiz birçok alanda başvurulan bir yöntemdir. Yoğurt, içecek, süt gibi imalatının yapıldığı alanlarda, dayanıklı konserve gıda ve içecek fabrikalarında, deri üretiminde, plastik sanayinde, kiremit ve tuğla sanayisinde, kimyasal ve gazların tahliye işlemlerinin gerçekleştirildiği alanlarda, elektrik lambaları, tüp imalat sanayisinde, enerji tasarrufu ve uzun ömürlü ürün, yiyecek ve içecek alanlarında, aspiratör gibi medikal ürün ve malzemelerin üretildiği tesislerde, tahlil ve teşhislerin yapıldığı laboratuvar incelemelerinde, ısıl ve ışı işlemlerin yapıldığı fabrikalarda, ağır sanayide ve teknolojik ürün ve malzeme üretiminde kullanılmaktadır.

Vakum işlemi nasıl yapılır?

Vakum işleminin gerçekleştirileceği alanın belirlenmesi vakum işlemine çeşitlilik katmıştır. Farklı biçimlerde vakum işlemi yapılmaktadır. Vakum işlemi günlük hayatta tükettiğimiz gıdalardan ağır sanayiye kadar birçok alanda uygulanmaktadır. Doğrudan doğruya vakum işlemi temel olarak vakum pompası aracılığıyla uygulanmaktadır. Vakum pompası olarak isimlendirilen aletin de hidrofor, santrifüj gibi çeşitleri bulunmaktadır. Bu çeşitlilik vakum işleminin gerçekleştirilmesinin gerekliği olduğu alana yöneliktir. Vakum pompasının başlıca yaptığı şey motorunun yarattığı güç ile beraber uygulanan alandaki havayı emiş kısmından iterek alanı havasız bırakması, havasızlığı, havadan arındırılmış doğrudan moleküler hareketliliğini minimuma indirilmiş şekilde sağlamasıdır. Vakum işleminin ne kadar güçlü olacağı yine kullanılacağı alana göre farklılık göstermektedir bu sebeple vakum işleminin işlem değeri değişiklik göstermektedir. İşlemin uygulanacağı alana yönelik farklılıklar vakum işleminin süresini de etkilemektedir. Vakum işleminin uygulanmasında değerler ve süreler vakum pompası aracılığıyla kontrol edilebilir.